Spurt og svarað
Um Veiturnar
Upplýsingar um hitaveitudreifikerfi HS Veitna
Við dreifum heitu vatni á Suðurnesjum og Vestmannaeyjum.
Við eigum og rekum dreifikerfi fyrir heitt vatn í öllum sveitarfélögum á Suðunesjum auk þess að eiga hitaveitu og dreifikerfi í Vestmannaeyjum.
Hitaveitan á Suðurnesjum
Heita vatnið fyrir Suðurnesin fá HS Veitur afgreitt frá HS Orku á tveimur stöðum. Annars vegar á Selhálsi við Grindavík og hinsvegar á Fitjum í Reykjanesbæ.
Heita vatnið er framleitt í jarðvarmaorkuveri HS Orku við Svartsengi og er ferskvatn (grunnvatn), sem fengið er úr ferskvatnsbólum í Lágum. Vatn úr þessum ferskvatnsbólum er einnig neysluvatn fyrir vatnsveiturnar í Grindavík, Reykjanesbæ og hluta Suðurnesjabæjar.
Framleiðsla heita vatnsins er flókið ferli og krefst margvíslegs eftirlits og rekstrarlega flókinna viðfangsefna í tengslum við útfellingar og lokaðar varmaskiptarásir svo ekki komi til súrefnisupptöku í framleiðsluferlinu. Í því ferli er ferskvatn hitað upp í lokuðum varmaskiptarásum og er jarðhitagufa notuð til upphitunarinnar. Hluti af framleiðsluferlinu felur í sér að heita vatnið er soðið og með því er leitast við að losa úr því allar lofttegundir, einkum súrefni og koltvísýring og er það kallað afloftun.
Bent er á að nota þarf lagnefni við hæfi og mælst er til þess að viðskiptavinir kynni sér tiltækar leiðbeiningar, t.d. frá Samorku sem eru aðgengilegar hér og hitaveituhandbók.
Hitaveitan í Vestmannaeyjum
Heita vatnið í Vestmannaeyjum er hitað upp í varmadælustöðinni og í kyndistöðinni
Í varmadælustöðinni eru fjórar sjódælur sem dæla 6-700 lítrum af 6-11°C heitum sjó í eimi sem kælir hann niður. Orkan sem fæst með kælingunni flyst yfir í seinni varmaskiptinn sem hitar upp hitaveituvatnið. Stjórnstöð kerfisins er í kyndistöðinni en þar er einnig 20MW rafskautaketill sem framleiðir gufu sem leidd er í tvo 10MW varmaskipta sem hita upp vatnið sem síðan er dælt inn á dreifikerfið. Vatnið sem notað er til upphitunar er neysluvatn sem kemur undan Eyjafjallajökli er dælt um sjóleiðslur til Vestmannaeyja. Raforkan sem notuð er við gufuframleiðsluna er afgangsorka frá Landsvirkjun. Hraðastýrðar dælur dæla vatninu út á dreifikerfið sem er tvískipt, það er að segja efra dreifikerfi og neðra dreifikerfi. Einangruð stálrör eða einangruð Pex plaströr eru lögð í húsin. Annað rörið er framrásin (heitt vatn með 4 til 7 kg/cm2 þrýstingi) sem hitar upp ofna og neysluvatn. Eftir notkun fer vatnið í bakrásina (um það bil 28°C með 2 til 4 kg/cm2 þrýstingi) upp í Kyndistöð og er hitað upp aftur.
Hitum skynsamlega
Íslensk heimili nota árlega að meðaltali 4-5 tonn af heitu vatni á hvern rúmmetra húsnæðis. Um 90% af notkuninni er vegna húshitunar og afganginn notar fólk til annars eins og að fara í bað eða sturtu, þrífa heimilið og vaska upp.
Hjá HS Veitum eru stafrænir mælar sem mæla notkun hvers og eins og er því upphæð orkureikninga háð notkun hverju sinni. Til að stuðla að hagkvæmni og hafa þannig áhrif á orkureikninginn liggur beinast við að skoða vel hvernig við nýtum heita vatnið sem best til húshitunar.
Íblöndun súlfíts í heitt vatn
Í tengslum við vinnu við hitaveitukerfi er stundum súlfít blandað í heita vatnið. Á það við þegar taldar eru líkur á að styrkur súrefni aukist og er tilgangur íblöndunarinnar að binda uppleyst súrefni í vatninu til að minnka líkur á tæringu í dreifikerfi hitaveitunnar og lagnakerfum húsa á meðan á viðgerðum stendur. Slík íblöndun er þekkt og rótgróin aðferð í hitaveitukerfum á Íslandi og hefur verið beitt í áratugi við sambærilegar aðstæður.
Algengar spurningar og svör varðandi íblöndun
-
Þegar unnið er að viðhaldi eða viðgerðum á hitaveitukerfi getur súrefni komist í vatnið. Uppleyst súrefni getur, við ákveðnar aðstæður, valdið tæringu í málmlögnum og ofnum.
Með því að blanda súlfít í vatnið er súrefnið bundið áður en það nær að valda skemmdum. Þannig er hitaveitukerfið verndað á meðan á framkvæmdum stendur.
-
Nei. Súlfítíblöndun á sér langa sögu á Íslandi og hefur verið notuð allt frá því fyrstu skipulögðu hitaveiturnar voru byggðar upp á fjórða og fimmta áratug síðustu aldar.
Aðferðin hefur meðal annars verið notuð:- í hitaveitukerfum á höfuðborgarsvæðinu,
- á Suðurnesjum,
- og á Norðurlandi, til dæmis á Akureyri og Siglufirði.
Reynslan af notkuninni hefur skapað skýr viðmið um örugga notkun og vöktun.
-
Súlfít hvarfast við súrefni í vatninu og breytist í súlfat. Með því hverfur súrefnið úr vatninu og hættan á tæringu minnkar verulega.
Þetta ferli:
- er vel þekkt í hitaveiturekstri,
- er fyrirsjáanlegt og auðvelt að vakta,
- og hefur ekki áhrif á eðlilega notkun heita vatns hjá viðskiptavinum.
-
Í þeim styrk sem um ræðir er efnið talið skaðlaust og íblöndunin er eingöngu gerð til varnar lagnakerfum. Styrkur efnisins er vaktaður reglulega til að tryggja að hann sé innan viðmiðunarmarka og að tilgangi íblöndunarinnar sé náð.
Við íblöndunina eykst styrkur súlfats í heita vatninu og því er fólki sem er viðkvæmt fyrir súlfati í matvælum ráðlagt að neyta ekki heita vatnsins, enda er vatn úr hitaveitum ekki ætlað til eldunar eða drykkjar.
-
Markmið íblöndunarinnar er að vernda lagnakerfi, bæði dreifikerfi hitaveitunnar og lagnir í húsum.
Reynsla sýnir að:
- súrefni getur valdið tæringum í stállögnum,
- með því að eyða súrefni minnka líkur á tæringu
- og algengustu lagnakerfi heimila, þar á meðal stál- og plaströr, þola þessa aðferð vel þegar hún er rétt framkvæmd.
-
Íblöndunin er öllu jafna tímabundin aðgerð og stendur yfir á meðan framkvæmdir eða viðgerðir standa yfir.
-
Á meðan íblöndun stendur yfir:
- er styrkur efnisins mældur reglulega,
- fylgst er með rekstri kerfisins,
- og brugðist er við ef frávik koma upp.
Viðskiptavinir eru upplýstir ef tilefni er til.