Viðskiptaþróun

Viðskiptaþróun HS Veitna er ný eining sem vinnur þvert á starfsemi fyrirtækisins við greiningar, gagnavinnslu og þróun nýrra tækifæra í rekstri og fjárfestingum. Í einingunni starfa tveir starfsmenn: framkvæmdastjóri viðskiptaþróunar og sérfræðingur í gagnagreiningu.

Einingin vinnur náið með öllum rekstrareiningum fyrirtækisins við að greina gögn, bæta aðgengi að upplýsingum og styðja við ákvarðanatökur. Þar á meðal eru greiningar á fjárfestingum, rekstrarhæfi verkefna og þróun nýrra viðskiptatækifæra.

Á árinu hélt notkun Power BI áfram að aukast verulega innan fyrirtækisins. Notkun viðskiptagreindar hefur stóraukið aðgengi stjórnenda og starfsfólks að rekstrargögnum og auðveldað greiningu á starfseminni.

Fjölmargar Power BI skýrslur eru nú í daglegri notkun í rekstri félagsins. Samhliða því eru gagnateningar enn nýttir við ítarlegri greiningar sem gera mögulegt að skoða rekstur niður í smæstu einingar.

Unnið var að greiningu á tækifærum til frekari nýtingar glatvarma til framleiðslu á heitu vatni. HS Veitur hafa lengi nýtt slíkan varma í hitaveitukerfi Vestmannaeyja, meðal annars frá fiskimjölsverksmiðjum og sorpbrennslu.

Á árinu var unnið að kortlagningu mögulegra tækifæra bæði í Vestmannaeyjum og á Suðurnesjum. Þar var meðal annars horft til sorpbrennslustöðvar Kölku og gagnavera á svæðinu.

Greiningar á mögulegri varmaorkunýtingu úr úrgangsbrennslu hjá Kölku leiddu til viljayfirlýsingar milli Kölku, HS Veitna og HS Orku um áframhaldandi rannsóknir á nýtingu þess varma sem nú fer að mestu til spillis.

Mikil vinna fór fram við greiningu á rekstri varmadælustöðvar HS Veitna í Vestmannaeyjum. Frá gangsetningu stöðvarinnar árið 2018 hafa komið upp ýmis tæknileg byrjunarvandamál en stöðin hefur engu að síður sannað gildi sitt sem hagkvæmur kostur í varmaframleiðslu.

Á árinu 2025 var heildarorkunotkun varmaversins 44,7 GWh, en án varmadælanna hefði sú notkun verið 89,2 GWh.

Unnið var að greiningu á því að bæta við fimmtu varmadælunni í stöðina. Sótt var um styrk í sjóð um átak í jarðhitaleit og nýtingu og fékkst styrkur sem nemur allt að 107 milljónum króna, eða um 50% framkvæmdakostnaðar.

Unnið var að greiningu á fjárfestingaþörf næstu ára. Sérstök áhersla var lögð á vatns- og hitaveitukerfi með tilliti til afkastagetu og endurnýjunarþarfar, sérstaklega á Suðurnesjum þar sem meginkerfi hitaveitunnar voru lögð á árunum 1975–1980.

Á meðan fyrri greiningar höfðu einkum beinst að rafdreifikerfinu vegna orkuskipta hefur aukin áhersla nú færst yfir á styrkingu hitaveitu- og vatnsveitukerfa til að mæta vexti og aukinni eftirspurn á Suðurnesjum og í Vestmannaeyjum.

Mikill áhugi hefur verið á uppbyggingu baðlóna á Íslandi á undanförnum árum og hafa hugmyndir komið fram um slíka starfsemi á dreifisvæðum HS Veitna.

Notkun baðlóna getur slagað upp í notkun hjá heilu bæjarfélagi og eru því áskorun sem þarf að mæta af ábyrgð. Unnið hefur verið að sviðsmyndagreiningum á flutningsgetu stofn- og dreifikerfa sem og á mögulegri aukningu í orkuöflun til að meta með hvaða hætti er mögulegt að mæta slíkri eftirspurn.

Á árinu var settur á laggirnar vinnuhópur sem hafði það hlutverk að móta stefnu um samþættingu hugbúnaðar innan fyrirtækisins.

Markmiðið er að tryggja að gögn séu aðeins skráð einu sinni en nýtist í mörgum kerfum, svokallað single source of truth. Í kjölfar greiningarinnar var ákveðið að innleiða Autodesk Construction Cloud (ACC) til að styðja við verkefnastjórnun, skjalastýringu og kostnaðareftirlit.

Innleiðing hófst á haustmánuðum og er unnið að samþættingu kerfisins við önnur kerfi fyrirtækisins, meðal annars ERP, viðhaldskerfið DMM og SharePoint, með samræmdri gagnasýn í Power BI.

Áfram var unnið að greiningum á uppbyggingu hleðsluinnviða fyrir rafbíla á dreifisvæðum HS Veitna. Á árinu voru þrír nýir hleðslugarðar tengdir við dreifikerfi fyrirtækisins.

Slíkir innviðir geta haft veruleg áhrif á dreifikerfið þar sem þeir krefjast mikils aflgetu í skamman tíma. HS Veitur hafa því unnið að greiningum og ráðgjöf til notenda um hvernig draga megi úr afltoppum með stýringu hleðslu eða notkun rafhlöðulausna.

Áhugi á eigin raforkuframleiðslu með sólarorku hefur aukist á árinu meðal fyrirtækja og heimila. HS Veitur hafa unnið að undirbúningi dreifikerfisins fyrir slíka notendur sem hafa áhuga á að selja umfram orku inn á kerfið.

Sú vinna felur meðal annars í sér að tryggja örugga tengingu við dreifikerfið, mælingar á notkun og framleiðslu og að kerfi notenda valdi ekki truflunum á raforkukerfinu. HS Veitur líta jákvætt á þessa þróun og þau nýju tækifæri sem hún skapar.

Á árinu var unnið að undirbúningi nýrrar orkugjaldskrár fyrir hitaveitu í Vestmannaeyjum sem tók gildi 1. janúar 2026. Markmiðið er að tryggja sanngjarnari dreifingu kostnaðar og að gjaldtaka endurspegli betur raunverulega orkunotkun.

Nýtt fyrirkomulag byggir á samspili magn- og orkumælinga þar sem um 30% tekna koma frá magnmælingu og 70% frá orkunotkun.

Unnið var að endurskoðun á verðskrárumhverfi dreifiveitna á árinu. Núverandi verðskrárkerfi hefur verið í notkun í áratugi án verulegra breytinga. Með orkuskiptum hafa hins vegar komið fram nýjar áskoranir varðandi nýtingu dreifikerfisins og hvernig hægt sé að lágmarka þörf fyrir viðbótarfjárfestingar í innviðum. Ein leið til þess er að byggja hvata inn í verðskrána sem stuðla að hagkvæmari nýtingu dreifikerfisins.

Núverandi fyrirkomulag dreifiverðskrár til almennrar notkunar byggir á föstu gjaldi, sem vegur um 10–20% af heildargjaldtöku fyrir dreifingu, og orkugjaldi sem er óbreytt allan sólarhringinn, óháð því hvort raforka er notuð á álagstímum eða þegar minna álag er á dreifikerfinu.

Í áframhaldandi vinnu felst því að skoða hvernig nýtt verðskrárkerfi getur skapað hvata fyrir viðskiptavini til að jafna betur út orkunotkun sína. Það gæti meðal annars falist í því að hvetja til þess að rafbílahleðsla og önnur orkufrek notkun fari fram utan háálagstíma dreifikerfisins.

Slík þróun getur dregið úr toppálagi á kerfið, stuðlað að betri nýtingu innviða og minnkað þörf fyrir kostnaðarsamar fjárfestingar í dreifikerfinu til framtíðar. Það getur jafnframt stuðlað að stöðugri verðskrárþróun og komið í veg fyrir óþarfa kostnaðarhækkun fyrir notendur.