Afmælisfögnuður
Saga HS Veitna
Á árinu var unnið að því að taka saman og varðveita hluta af sögu veitukerfa HS Veitna í tilefni af 50 ára afmæli Hitaveitu Suðurnesja. Við það tækifæri voru tekin saman stutt myndbönd sem segja frá uppbyggingu veitukerfa á starfssvæðum fyrirtækisins og þeirri þróun sem átt hefur sér stað í raf-, vatns- og hitaveitum á undanförnum áratugum.
Uppbygging veitukerfa er í raun ein af grunnstoðum nútímasamfélags. Verkefnið felst í því að koma rafmagni, heitu og köldu vatni frá auðlindum og til heimila og atvinnulífs. Þessi kerfi hafa verið byggð upp í áföngum í meira en öld og eru í dag sjálfsagður hluti daglegs lífs.
Tilefni verkefnisins er vissulega að fagna 50 ára afmæli Hitaveitu Suðurnesja. Þegar saga HS Veitna er skoðuð kemur þó í ljós að rætur fyrirtækisins ná mun lengra aftur í tímann. Í raun spannar saga þeirra veitukerfa sem HS Veitur reka í dag yfir 120 ár.
Upphaf rafvæðingar
Hafnarfjörður var fyrsta rafvædda samfélag Íslands og er rafveita Hafnarfjarðar í dag hluti af starfsemi HS Veitna. Í upphafi rafvæðingar voru litlar ljósavélar notaðar til að framleiða rafmagn fyrir fáein heimili og fyrirtæki. Rafmagn var þá oft aðeins selt til lýsingar og í sumum tilvikum aðeins fram til miðnættis.
Loftlínur voru algengasta dreifikerfið á þessum tíma og sjást víða á eldri myndum frá bæjunum. Uppbygging kerfanna byggði að stórum hluta á frumkvæði einstaklinga og samfélaga sem lögðu grunninn að þeirri raforkuinnviða sem síðar þróaðist.
Áhugaverð staðreynd úr sögu rafveitunnar er að starfsfólk hennar sinnti á sínum tíma einnig sjúkraflutningum í bænum, sem endurspeglar hversu mikilvæg hlutverk veitustarfsemin gegndi í samfélaginu.
Rafvæðing á Suðurlandi
Á svipuðum tíma hófust umræður um rafvæðingu á Stokkseyri og Eyrarbakka. Þar var fyrsta ljósavélin sett upp fyrir rúmlega hundrað árum og markaði upphaf raforkunotkunar á svæðinu.
Á fyrstu árunum var afhendingargeta takmörkuð og rafmagni því skammtað. Raforka var aðallega notuð til lýsingar og ekki tiltæk allan sólarhringinn, sem sýnir vel hversu miklar framfarir hafa orðið í uppbyggingu raforkukerfa síðan þá.
Veitukerfi í Vestmannaeyjum
HS Veitur reka einnig veitukerfi í Vestmannaeyjum, sem er eitt sérkennilegasta veitusvæði fyrirtækisins. Þar þarf bæði að flytja rafmagn og vatn til eyjunnar, sem hefur í gegnum tíðina skapað sérstakar áskoranir í uppbyggingu innviða.
Eldgosið í Heimaey árið 1973 hafði einnig mikil áhrif á uppbyggingu veitukerfa á svæðinu og kallaði á umfangsmiklar breytingar og enduruppbyggingu.
Ein skemmtileg saga úr Vestmannaeyjum segir frá því þegar húsmæður í bænum nýttu varma frá rafstöðinni til að baka brauð. Brauðin voru látin liggja í sólarhring í hitanum sem myndaðist í kringum stöðina og urðu þannig til hluti af daglegu lífi samfélagsins.
Hitaveita Suðurnesja
Hitaveita Suðurnesja var stofnuð í upphafi árs 1975 og fagnaði því 50 ára afmæli á árinu. Uppbygging hitaveitunnar markaði tímamót fyrir samfélögin á svæðinu og bætti lífsgæði íbúa til muna.
Lagning hitaveitulagna var umfangsmikið verkefni sem fól í sér að grafa upp götur og leggja nýjar lagnir víða um bæi á Suðurnesjum. Sú uppbygging lagði grunn að því hitaveitukerfi sem þjónar svæðinu í dag.
Arfleifð og framtíð
Saga HS Veitna endurspeglar meira en aldarlanga þróun veitukerfa á Íslandi. Frá fyrstu ljósavélunum og loftlínum til nútímalegra dreifikerfa hefur uppbyggingin byggst á framsýni, þekkingu og mikilli vinnu margra kynslóða.
Þessi saga er jafnframt grunnurinn að þeirri starfsemi sem HS Veitur sinna í dag og þeirri áframhaldandi þróun innviða sem fyrirtækið vinnur að til framtíðar.
